Kongres Konsument 2026: czas na skuteczną egzekucję prawa, nie kolejne regulacje
Kongres Konsument 2026, organizowany przez Federacja Konsumentów, pokazał wyraźnie, że debata o ochronie konsumenta wchodzi w nowy etap. Dziś nie chodzi już o to, ile przepisów tworzymy, ale o to, czy potrafimy je skutecznie stosować. Związek Cyfrowa Polska był partnerem strategicznym wydarzenia.
– Świadomy konsument to wartość dla rynku – podnosi jakość usług i wzmacnia uczciwą konkurencję. Dziś kluczowe jest także budowanie realnego zaufania. Jeśli produkt trafia na rynek, konsument powinien mieć pewność, że spełnia określone standardy – podkreślał prezes Cyfrowej Polski Michał Kanownik podczas debaty otwarcia.
W rozmowach uczestniczyli między innymi wiceminister cyfryzacji Rafał Rosiński, wiceprezes UOKiK Daniel Mańkowski, Zastępca Prezesa UODO Konrad Komornicki, a także przewodniczący sejmowej komisji cyfryzacji, innowacyjności i nowoczesnych technologii Bartłomiej Pejo. Branżę technologiczną reprezentowali między innymi przedstawiciele firm Zalando, Google, a także Booking.com.
Egzekucja zamiast nowych regulacji
Jednym z najmocniejszych wniosków Kongresu było to, że problemem nie jest brak prawa, lecz jego egzekucja. W sytuacji, gdy część podmiotów – szczególnie platformy azjatyckie – nie stosuje obowiązujących przepisów, dokładanie kolejnych regulacji nie przynosi efektów. To prowadzi do realnych zaburzeń konkurencji i podważa zaufanie do całego systemu – zgadzali się uczestnicy rozmowy podczas Kongresu Konsument.
Uczestnicy debat zwracali uwagę, że Europa dysponuje już szerokim zestawem narzędzi – od regulacji cyfrowych po przepisy celne – które nie są w pełni wykorzystywane. Dziś kluczowe jest ich praktyczne wdrożenie i spójne stosowanie.
Silnie wybrzmiał również postulat większej przewidywalności regulacyjnej. Rynek potrzebuje jasnych zasad, stabilności oraz czytelnego podziału kompetencji między instytucjami. Bez tego nawet najlepiej zaprojektowane przepisy tracą swoją skuteczność – podkreślali uczestnicy debat.
Z kolei dyskusja wokół planowanego unijnego Digital Fairness Act pokazała, że wyzwaniem jest dziś projektowanie prawa, które działa w praktyce – szczególnie w obszarze takich zjawisk jak dark patterns. Regulacje muszą być nie tylko ambitne, ale przede wszystkim wykonalne.
AI i konsument – między transparentnością a użytecznością
Jednym z najważniejszych tematów była rola sztucznej inteligencji w relacji z konsumentem. Konsument ma prawo wiedzieć, kiedy rozmawia z algorytmem – transparentność to fundament zaufania.
Jednocześnie uczestnicy podkreślali, że regulacje muszą być proporcjonalne. Nadmiar obowiązkowych oznaczeń może prowadzić do „zmęczenia ostrzeżeniami”, które obniża ich realną wartość. Kluczowe jest znalezienie równowagi między ochroną użytkownika a użytecznością rozwiązań – wskazywali eksperci.
Coraz wyraźniej widać też, że przyszłość obsługi klienta to model hybrydowy – AI wspiera szybkie i proste procesy, a człowiek przejmuje bardziej złożone sprawy. Jak wskazywali prelegenci, kluczowe jest przy tym zapewnienie płynności tej współpracy i ciągłości doświadczenia użytkownika.
Green claims: między marketingiem a odpowiedzialnością wobec konsumenta
Natomiast w dyskusji o green claims wskazywano, że z perspektywy konsumenta kluczowe znaczenie ma nie intencja marki, ale to, jak komunikat jest faktycznie rozumiany. Uczestnicy rozmowy prowadzonej przez Dominika Dobka, dyrektora programowego w Związku Cyfrowa Polska, podkreślili, że deklaracje środowiskowe powinny być jasne, konkretne i oparte na możliwych do zweryfikowania dowodach.
Szczególną uwagę zwrócono na ryzyko związane z ogólnymi hasłami ekologicznymi oraz z przenoszeniem pojedynczych działań lub cech produktu na wizerunek całej firmy. Paneliści wskazali, że dla budowania zaufania konsumenta coraz większe znaczenie ma transparentność, precyzja języka oraz umiejętność właściwego pokazania zakresu danego działania czy zobowiązania.
Wybrzmiało również, że granica między dopuszczalnym uproszczeniem marketingowym a przekazem mogącym wprowadzać w błąd bywa bardzo cienka, zwłaszcza w obszarze komunikacji środowiskowej. W rozmowie podkreślono także, że odpowiedzialna komunikacja powinna uwzględniać nie tylko cele wizerunkowe firm, ale również realne prawo konsumenta do rzetelnej i zrozumiałej informacji.